Geschiedenis

Winsum - Obergum

Het dorp Winsum heeft een rijke geschiedenis. Het noordelijke deel van Winsum was vroeger Obergum en het zuidelijke deel Winsum. Obergum was een zelfstandige gemeente en lag zelfs in een ander rechtsgebied. In 1851 werden beide dorpen samengevoegd en ontstond het volledige dorp Winsum, gekenmerkt door het Winsumerdiep die het dorp eigenlijk in tweeën deelt. 

Het deel waar Winsum is ontstaan was vroeger één grote kwelder, we hadden toen nog geen dijken en eb en vloed hadden vrij spel. Dwars door de kwelder liep de rivier de Hunze, waar nu een deel Reitdiep van heet. Op het Oostelijke deel van deze rivier ontstonden vanaf de 4e eeuw v. Christus wierden. Deze wierden bleven over na overstromingen door slib en door mensenwerk. Op deze wierden gingen uiteindelijk mensen wonen en zo onstonden er dorpen.

In 1057 gaf de Duitse Koning Hendrik IV toestemming voor een markt met munt- en tolrecht in in Winsum-Obergum. *Feitje; de Koning was toen pas 6 jaar oud.  De bouw van het dominicanenklooster in 1275 zorgde ervoor dat Winsum-Obergum een stadse karakter kreeg. Dit verdween echter al snel in de jaren van de 15e eeuw waarbij de stad Groningen de Winsumerdiep stapel en Marktrechten in handen kreeg. Tijdens de 80- jarige oorlog werd Winsum platgebrand door Spaansgezinde Groningen. Hierdoor werd Winsum en Obergum een bescheiden regionale functie vervullen op het gebied van handel, industrie en vervoer.

 

Rond de 19e eeuw kwam hier verandering in door de bouw van een brouwerij, kalkbranderijen, touwslagerij, molens, steenbakkers, stoomzuivel en vlasbereidingsfabriek, scheepswerven en een groenteconverenfabriek. 

Bron: Winshem.nl

Winkelstraten

Na de 2e wereldoorlog waren de Westerstraat en de Oosterstraat dé winkelstraten van Obergum. Zo zat er een boerderij, vishandel, kruidenier, cafe, slager, schoenmaker, bakker en een timmerbedrijf. Tegenwoordig zijn de Wester en Oosterstraat gewone straten waar huizen bevinden. Sommige panden kun je nog zien dat er in het verleden een winkeltje gezeten heeft. Zo bestaat nog wel steeds de Chocolaterie in de voormalige slijterij van J de Graaf.

Tegenwoordig zijn de echte winkelstraten te vinden als Hoofdstraat Obergum, Hoofdstraat Winsum & Regnerus Preadiniusstraat. 

Molens

Winsum heeft twee molens. Beide molens staan in het midden van het dorp. 

Eén van deze twee molens heet de Vriendschap en staat op 50 meter van de Torenkerk. Molen de Vriendschap is een koren en pelmolen. Met een pelmolen wordt gerst tot gort gepeld door het kaf van de graankorrel te scheiden. Gort wordt gebruikt voor basis van pap en krentjebrij. Op draaidagen is de Vriendschap van binnen te bezichtigen. 

Leuk feitje: Molen de Vriendschap stond voor 1801 in Mensingeweer.

De andere Molen in het dorp heet Korenmolen de Ster. De naam de Ster is af te leiden aan het gemeentewapen van Winsum. Hierin staat een zevenpuntige ster. De molen staat op één van de hoogste punten van de Wierde van Winsum. Op deze manier heb je het meeste kans op wind namelijk. De molen is gebouwd in 1851. Op draaidagen is de molen open voor bezichtigingen.

Kerken

Het dorp heeft meerdere kerken. De Torenkerk en Obergumer kerk zijn qua geschiedenis de twee bekendste. 

De kerk Obergum ligt op de wierde omsloten met een beukenhaag. Om de kerk vind je nog een aantal oude graven. De kerk is gebouwd in de 13e eeuw en is in de 15e eeuw verlengd. Achter de kerk aan de noordelijke kant zit een roedemaat van 130cm. Door deze roede had het hele dorp de juiste maat en kon er op deze manier producten per maat/roede verkocht worden.

Meer info: hier.

De Torenkerk staat anders dan kerk Obergum niet op een Wierde. De reden hiervan is vermoedelijk dat op de plek waar het klooster vroeger stond in het midden van het centrum daarvoor al een kerk stond op het hoogste plek. 

Het oudste gedeelte in de Torenkerk is gebouwd in de 11e eeuw. De Torenkerk heeft een bijzondere trap aan de buitenkant, en die is gebouwd om ervoor te zorgen dat er geen soldaten in de kerk hoefden. De kerk werd namelijk als uitkijkpost gebruikt tijdens verschillende oorlogen. 

Naast de torenkerk ligt het graf van Geert Reinders. Geert Reinders staat bekend als ontwikkelaar van het eerste vaccin tegen de runderpest, tevens was Geert de oprichter van de eerste ‘coöperatieve’ verzekering in Nederland.( Nu Univé. )

Armenhuis & Het Hofje

Misschien het minst opvallend gezien de ligging aan de tegenwoordige drukke Onderdendamsterweg is het Armenhuis. Het huis heet nu DinghKum was vroeger een armenhuis voor armlastige inwoners van Winsum. Het Armenhuis werd gebouwd in 1863 door de gemeente als een ‘ gesticht voor hulpbetoon en werkverschaffing. Het Armenhuis bood plaats aan vijf woningen.

 

Feitje: De voorkant van het Armenhuis is gebruikt door de architect van winkelcentrum Obergum die tegenover het Armenhuis is gebouwd. Let er maar eens op.

Het Hofje is gebouwd achter het Armenhuis en werd net als het Armenhuis gebouwd voor inwoners van Winsum die armlastig waren. Er waren 12 woningen in het Hofje en elke woning had 3 a 4 kamers, in die tijd kwam het wel eens voor dat er gezinnen waren met 18 kinderen. Vroeger schaamde je je als je hier woonde, maar tegenwoordig is het Hofje een zeer gewilde plek.

Jeneverbrug

Jeneverbrug is misschien wel hét mooiste plekje van Winsum. Vanaf de Jeneverbrug heb je een prachtig uitzicht over de haven en het middenkern van ons dorp waar Winsum & Obergum elkaar tegenkomen. Veel geschiedenis wat je hier ziet, en wat ook prachtig is, zijn de huizen die oud zijn en in goede staat. Dit samen met het water geeft een prachtige sfeer, met op de achtergrond de twee molens die Winsum heeft. 

Er gaan vele verhalen de ronde waar de naam Jeneverbrug wegkomt. Wij verklappen niet alles, dus ga op onderzoek uit of vraag het aan één van de dorpsgidsen mocht je een rondleiding willen doen. 

De Boog(brug)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.